Բալզատցիների նոր արկածները

Մեկ անգամ բալզատցիներից մեկի այգում աճում էր մեեծ ընկույզի ծառ։ Ծառի ճյուղերը այնքան մեծ էին աճել, որ փակում էին տուն տանող լույսը։ Այսպես բալզատցիները որոշեցին կտրել լույսը փակող ճյուղը։ Այն շատ բարձր էր աճում։ Գյուղացիները մեկը մյուսի վրա կանգնելով հասան մինչև այդ ճյուղը, նստեցին վրան և սկեսին կտրել։ Անցավ մի քանի րոպե և դըըըմփ։

Այդպես էլ չհասկացան թե ինչ պատահեց։

Մայրենի 13.10.2022

1. Տրված բառերով կազմի՛ր բառակապակցություններ:

Լայն       պողոտա

Խոսող    թութակ

Մութ     սենյակ

Երկու    ձեռք

Արագ   վազք

• Առանձին սյունակներում գրի՛ր պարզ և բարդ բառեր:

Ասեղ, հեքիաթագիր, թև, բազմակետ, մկրատ, ոսկեթև, արդարամիտ, ծովափ, կացին

Պարզ	Բարդ
ասեղ	հեքիաթագիր,
թև	բազմակետ
մկրատ	ոսկեթև
կացին	արդարամիտ
	ծովափ

• Ավարտի՛ր նախադասությունները:

Հայրիկս շատ կուրախանա, եթե  նոր ավտոմեքենա գնի:

Գևորգն իջավ բակ, որպեսզի խաղա ընկերների հետ:

• Կարդա՛  և լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը:

Ես և Վարդուհին որոշեցինք ամռան վերջին կիրակին անցկացնել գյուղում: Բայց դեռ ավտոբուսից չէինք իջել, երբ սկսվեց հորդառատ անձրև, որին հաջորդեց տեղատարափ կարկուտը: Ամեն քայլափոխի պղտոր անձրևաջրեր էին: Մենք անընդհատ սայթաքում էինք, մի կերպ թռչում քարերի վրայով և ծառերի ճյուղերից կառչելով՝ քայլում առաջ:

• Աջ և ձախ սյունակների համապատասխան արմատները միացնելվ կազմիր բարդ բառեր:

Այս                      հոր     այսօր

Թուխ                 օր        թխահեր 

Ջուր                   հեր      ջրհոր

Քսան                 օղ         քսանյոթ

Ականջ               յոթ        ականջօղ

Կոմիտասյան երգեր

Կաքավի երգը

Արև բացվեց թուխ ամպերեն,
Կաքավ թռավ կանաչ սարեն,
Կանաչ սարեն սարի ծերեն,
Բարև բերավ ծաղիկներեն:
Սիրունի՜կ, սիրունի՜կ,
Սիրունի՜կ, նախշուն կաքավիկ:
Քո բույն հյուսած ծաղիկներով.
Շուշան, նարգիզ, նունուֆարով:
Քո տեղ լցված ցող ու շաղով,
Քնես — կելնես երգ ու տաղով:
Սիրունի՜ կ, սիրունի՜կ,
Սիրունի՜կ, նախշուն կաքավիկ:
Քո թև փափուկ ու խատուտիկ,
Պստիկ կտուց, կարմիր տոտիկ,
Կարմիր-կարմիր տոտիկներով
Կշորորաս ճուտիկներով:
Սիրունի՜կ, սիրունի՜կ,
Սիրունի՜կ, նախշուն կաքավիկ:

Եղնիկ

-Եղնի՛կ, դու ո՞ր սարն ես արծել:
-Ասիս-Մասիս սարն եմ արծել:
-Եղնի՛կ, դու ո՞ր ջուրն ես խմել:
-Սառն աղբյուրի ջուրն եմ խմել:

-Եղնի՛կ, դու ո՞ր սարն ես քնել:
-Հայոց Անի սարն եմ քնել:
-Եղնի՛կ, դու ո՞ր ծառն ես քերվել:
-Ծառ խընկենի ծառն եմ քերվել:

Սա՜ր, սա՜ր

Սա՜ր, սա՜ր,
Ես սարերի ծաղիկն եմ.
Ջա՜ն, ջա՜ն,
Ես Լևոնի քուրիկն եմ:

Սա՜ր, սա՜ր,
Ժամի դըռնեն դուս էլա,
Ջա՜ն, ջա՜ն,
Արևի պես լուս էլա:

Սա՜ր, սա՜ր,
Էն սարին սա՛ր չեմ ասի,
Ջա՜ն, ջա՜ն,
/Փիս գյադին/ Վատ տըղին յա՛ր չեմ ասի։

Սա՜ր, սա՜ր,
Հաց եմ թըխել փըրփըռի,
Ջա՜ն, ջա՜ն,
Վատ խոսողը քըրքըրի:

Սա՜ր, սա՜ր,
Ես սարերի ծաղիկն եմ.
Ջա՜ն, ջա՜ն,
Ես Լևոնի քուրիկն եմ:

---

Մայրենի 04.10.2022

1. Բառերում գտի՛ր տառերի և հնչյունների քանակը:
   
   նկար- 4.տառ  5․հնչյուն
   կտրուկ- 5․տառ 6․հնչյուն
   եզր- 3․տառ 4․հնչյուն
   մկրատ- 5․տառ 6․հնչյուն
   գնդակ-  5․տառ 6․հնչյուն
   կարոտ- 5․տառ 5․հնչյուն
   ծանր- 4․տառ 5․հնչյուն
   եղնիկ- 5․տառ 5․հնչյուն
   ոհմակ- 5․տառ 5․հնչյուն
   
   
2. Գրի՛ր մեկ բառեվ, պատասխան բառերը վանկատի՛ր:
   
   
   

Գայլերի խումբ	ոհմակ	ոհ-մակ
Որսորդությամբ զբաղվող մարդ	որսորդ	որ-սորդ
Արու զավակ, տղա	որդի	որ-դի
Օրվա կեսը	կեսօր	կե-սօր , կես-օր
Ինքնաթիռ վարող	օդաչու	օ-դա-չու
Մանր էակ	մանրէ	ման-րէ
Ոչ թանկ	էժան	է-ժան
Երեքի նախորդ թիվը	երկու	եր-կու
Դրկից ապրողը	հարևան	հա-րե-վան
Ձև չունեցող	անձև	ան-ձև
Ձվի ձև ունեցող	ձվաձև	ձը-վա-ձև
Արևի ծագելը	արևածագ	ա-րե-վա-ծագ
Արև չունեցող	անարև	ան-ա-րև

• Տրված բառերը բաժանի՛ր երեք խմբի.

Խնձորենի, ներկարար, խնձոր, թագավոր, անտուն, դժգոհ, ճանապարհորդ, տղամարդ, գետաձի, հորդառատ, թագ, եկեղեցի, գրատախտակ, մոմ, մոմավաճառ, հերոսական, աթոռ, բազուկ, բազկաթոռ:

Պարզ բառեր	Ածանցավոր բառեր	Բարդ բառեր
խնձոր	խնձորենի	ներկարար
ներկ	թագավոր	տղամարդ
թագ	անտուն	գետաձի
եկեղեցի	դժգոհ	հորդառատ
մոմ	ճանապարհորդ	գրատախտակ
աթոռ	հերոսական	մոմավաճառ
բազուկ,		բազկաթոռ

Կաքավ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կաքավ (այլ կիրառումներ)

Կաքավներ՝ հավանմանների կարգի փասիանների ընտանիքի թռչուններ։ Առավել տարածված են սպիտակ, անապատային, տունդրային, մոխրագույն կաքավները և քարակաքավը։ Վերջին 2 տեսակները հանդիպում են նաև Հայաստանի շատ վայրերում։ Մոխրագույն կաքավը նստակյաց է, տարածված։ Հիմնականում հանդիպում է լեռնատափաստաններում, քարակույտերի և թփուտների մեջ։ Մարմնի երկարությունը 29-31 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 350-600 գ։ Արտաքինից նման է լորի։ Մարմինը վերևից մոխրադարչնագույն է, ներքևից՝ մոխրագույն։ Փորին կա սևավուն բիծ։ Հաճախ բնադրում են խոտառատ դաշտերում և ցանքատարածքների եզրամասերում։ Դնում են 10-20 ձու։ Թխսակալում է էգը 24-25 օր։ Աղվամազոտ ձագերի գույնը շրջապատից գրեթե չի տարբերվում։ Կաքավներն ապրում են զույգերով, իսկ ուշ աշնանը կազմում են ոչ մեծ երամներ և աստիճանաբար շարժվում դեպի ձմեռանոցներ։

Քարակաքավը բնադրող-չվող է, քիչ տարածված։ Մեծ քանակով պահպանված է Եղեգնաձորում և Վայքում։ Բնակվում է քարքարոտ սարալանջերին՝ ժայռագոյացությունների հարևանությամբ, կիսաանապատներում ու չոր լեռնատափաստաններում, նաև գետերի ու առվակների մոտ։ Թվաքանակը նվազում է հարավից հյուսիս։ Մարմնի երկարությունը 45-54 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 2,5 կգ։ Մարմինը վերևից դարչնամոխրագույն է, կողքերը՝ բաց դեղնավուն-սպիտակ, կարմրագույն- դարչնագույն լայն շերտերը՝ սև ուղղահայաց զոլերով։

Բնադրում է թփուտներում և խիտ խոտաբույսերի մեջ։ Դնում է 8-20 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 28-30 օր։ Ձագերը հայտնվում են հունիսին, ինքնուրույն թռչողները՝ օգոստոսի վերջից սեպտեմբեր։ Հանդիպում են փոքր երամներով։ Կաքավները սնվում են սերմերով, հատիկներով, խոտաբույսերով, պտուղներով ու միջատներով։ Համեղ մսի համար կաքավներին անխնա որսում են, և նրանց քանակն անընդհատ նվազում է, ուստի պաշտպանության կարիք ունեն։ Կաքավները վատ են թռչում, բայց քայլվածքը հպարտ ու սիգաճեմ է, կազմվածքը՝ գեղանի։

Մայրենի 26.09.2022

1. Նախադասություններից հանի՛ր երկրորդական անդամները և ստացված նախադասությունները գրի՛ր:

Վաղ գարնանը բացվեցին առաջին ձնծաղիկները:	Ձնծաղիկները  բացվեցին։
Իմ եղբայր Աշոտը ջանասիրաբար մարզվում է:	Աշոտը մարզվում է:
Ես շատ եմ սիրում հեքիաթներ կարդալ:	Ես սիրում եմ։
Քույրիկս խոսում է հեռախոսով:	Քույրիկս խոսում է։

• Կարդա՛ նախադասությունները: Ենթակայի և ստորոգյալի կողքին գրի՛ր համապատասխան հարցը:

Օրինակ՝ Տերևը դողում է:
                 Տերևը (ի՞նչը) դողում է (ի՞նչ է անում):

Ձին (ի՞նչը)  վրնջում է (ի՞նչ է անում):

Ավտոմեքենան (ի՞նչը)   սլանում է (ի՞նչ է անում):

Աղջիկները (ովքե՞ր) երգում են (ի՞նչ են անում):

Տղան( ո՞վ)  վազում է  (ի՞նչ է անում):

Թռչունները ( ինչե՞րը) երգում  են (ի՞նչ են անում):

• Ընդգծի՛ր ենթականերն ու ստորոգյալները:

Կեչու կատարին կաչաղակը մի կրպակ կառուցեց: Կաչաղակն անտառի բնակիչներին վաճառում էր ուտելիք, հագուստ, դանակ ու պատառաքաղ և շատ ու շատ նման բաներ: Մի օր կրպակ մտավ կատուն: Կատուն կոշիկներ գնեց: Այդ օրվանից անտառով շրջում էր կոշկավոր կատուն:

Մաթեմատիկա 12.10.2022

1. Ո՞ր կտորն է պակասում։

• Լուծի՛ր խնդիրները:

Ա․Դավիթը պիտի լուծեր 20 խնդիր: Նա լուծեց խնդիրների կեսը: Քանի՞ խնդիր մնաց լուծելու:

Լուծում 20:2=10  20-10=10

Պատ․՝ 10

Բ․ Էվան պատրաստեց 40 օղաբլիթ: Օղաբլիթների կեսը բերեց դպրոց: Քանի՞ օղաբլիթ  Եվան թողեց տանը:

Լուծում 40:2=20  40-20=20

Պատ․՝20

Գ․ Դավիթն ուներ 200 դրամ: Նա իր գումարի կեսը տվեց Նարեկին: Ինչքա՞ն գումար մնաց Դավթի մոտ:

Լուծում  200:2=100  200-100=100

Պատ․՝ 100

Դ․ Անիի տնից մինչև տատիկի տուն 1000 մ է: Անին անցավ ճանապարհի կեսը: Ինչքա՞ն ճանապարհ մնաց անցնելու:

Լուծում  1000:2=500      1000-500=500

Պատ․՝500

• Թվերը ներկայացրո՛ւ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով:

2457 = 2000 + 400 + 50 + 7

5674 = 5000+600+70+4

6987 =6000+900+80+7

1247=1000+200+40+7

3400 =3000+400

3250=3000+200+50

3402= 3000+400+2

1087= 1000+80+7

6004=6000+4

• Թվերը դասավորի՛ր աճման կարգով:

Ա․ 4510, 4150, 4015, 4105,4501, 4510

      4015, 4105, 4150, 4501, 4510,

Բ․ 5670, 5067, 5607, 5760, 5706, 50765

      5067, 5607, 5670, 5706, 5760, 50765  

• Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը:

45 : 9 + 36: 9 + 81: 9 + 18: 9 + 72: 9 + 27: 9+ 9: 9 + 90 : 9 =42

42: 6 + 54: 6 + 12: 6 + 36: 6 + 6: 6 + 60 : 6 + 48: 6 + 24 : 6 =47

1001	1002	1003	1004	1005	1006	1007	1008	1009	1010
1010	1020	1030	1040	1050	1060	1070	1080	1090	1100
1100	1200	1300	1400	1500	1600	1700	1800	1900	2000

• Լրացրու՛ պակասող թվերը:

• Լուծի՛ր խնդիրները:

Ա․Նարեկը ուներ 1000 դրամ, նա իր գումարի կեսը տվեց Աննային, և Աննան ունեցավ 1500 դրամ: Սկզբում Աննան ինչքա՞ն գումար ուներ:

Լուծում   1000:2=500  1500-500=1000

Պատ․՝1000

Բ․Անահիտը ուներ 3400 դրամ, նա 400 դրամով մատիտներ գնեց, իսկ 1000 դրամով՝ ջրաներկ: Ինչքա՞ն գումար մնաց Անահիտի մոտ:

Լուծում 3400-400=3000  3000-1000=2000

Պատ․՝  2000

Մաթեմատիկա 11.10.2022

1. Կարդա՛ թվերը և շարունակի՛ր ըստ օրինակի:

1000  – հազար

2000 – երկու հազար

3000 – երեք հազար

4000 – չորս հազար

5000 – հինգ հազար

6000 – վեց հազար

7000- յոթ հազար

8000- ութ հազար

9000- ինը հազար

1000	2000	3000	4000	5000	6000	7000	8000	9000	1000
10.000	9000	8000	7000	6000	5000	4000	3000	2000	1000

• Լրացրու՛  շարքում  պակասող թվերը։

• Լրացրո՛ւ պակասող թիվը։

450 + 270 + 130 +100 + 50 = 1000

510 + 250 + 150  +90  = 1000

120 + 670 +  180 + = 130=1000

• +180 + 160 + 420= 1000

• Լրացրո՛ւ աղյուսակի դատարկ վանդակները։

	1 հատի/ կտորի արժեքը	2 հատի արժեքը	3 հատի արժեքը	4 հատի արժեքը
Կարկանդակ	5 0 դրամ	100	150	200
Փքաբլիթ	100  դրամ	200	300	400
Թխվածքաբլիթ	200 դրամ	400	600	800
Պիցցա	150 դրամ	300	450	600
Հալվա	30 դրամ	60	90	120

Ա․ Որքա՞ն գումար է հարկավոր  մեկ կարկանդակ և երեք փքաբլիթ գնելու համար։   350

Բ․ Որքա՞ն գումար է հարկավոր հինգ կտոր պիցցա և երկու կտոր հալվա գնելու համար։ 810

Գ․ Որքա՞ն գումար է հարկավոր  երկու կտոր թխվածքբլիթ և երեք կտոր հալվա գնելու համար։  490

• Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը:

325 + 69 = 394

447 + 97 =544

452 + 187 =639

354 + 179 =533

654 – 89  =565

721 – 478 =243

970 – 247 =723

742 – 399 =343

• Գտի՛ր պակասող պատկերը:

A

• Կարդա՛ թվերը և շարունակի՛ր ըստ օրինակի:

1000  = 1000

2000  =  1000 + 1000  = 2 հազարյակ

3000  = 1000+1000+1000=3 հազարյակ

4000 = 1000+1000+1000+1000=4 հազարյակ

5000 = 1000+1000+1000+1000+1000=5 հազարյակ

6000 = 1000+1000+1000+1000+1000+1000=6 հազարյակ

7000 = 1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000=7 հազարյակ

8000 = 1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000=8 հազարյակ

9000 = 1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000=9 հազարյակ

10 000 = 1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000+1000=10 հազարյակ

• Լուծի՛ր խնդիրները։

Ա․Քանի՞ տարբեր տառ ես օգտագործում ձմռան երեք ամիսների անունները գրելու համար։  13

Բ․Քանի՞ ընդհանուր տառ ունեն ձմռան երեք ամիսների անունները։ 1.(ր)

Գ․Քանի՞ անգամ ենք գրում 4 թվանշանը  1-50 թվերը գրելու համար։ 6

Դ․Քանի՞ անգամ ենք գրում 0 թվանշանը  1-100  թվերը գրելու համար։ 11

Մաթեմատիկա 10.10.2022

Հաշվի՛ր:

	8	0	7			8	0	9				9	0	7
–	1	9	3		–	1	1	6			–	1	2	9
	6	1	4			6	9	3				7	7	8

Լուծի՛ր խնդիրը:

Արտակն ունի 60 դրամ, Արամը Արտակից  40 դրամով  պակաս  գումար ունի, իսկ Հայկն Արամից 2 անգամ ավել գումար ունի: Արտակն ու Հայկը միասին որքա՞ն գումար ունեն:

Լուծում` 1) 60-40=20

                       2.20=40

                        60+40=100  

Պատ.՝ 100

Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը:

4 x 0 + 4 : 4 + 4 x 1 + 4 x 4 = 21                5 : 5 + 5 x 5 + 5 x 1 + 0 x 5 =31

 4 + 36 : 4 + 12 : 4 + 40 : 4 = 26                 80 : 8 + 64 : 8 + 32 : 8 + 16 : 8 =24

• : 7 + 42 : 7 + 35 : 7 +63 : 7 =23             81 : 9 + 36 : 9 + 27 : 9 + 63 : 9 =23

Կազմի՛ր արտահայտություն և գտի՛ր՝

25 և 15 թվերի գումարի կրկնապատիկը (25+15).2=80

33 և 22 թվերի տարբերության քառապատիկը (33+22).4=44

506 և 442 թվերի տարբերությունից 8 անգամ փոքր թիվը(506-442):8=8

54 և 6 թվերի քանորդի հնգապատիկը54:6.5=45

14 և 6 թվերի գումարի կրկնապատիկը(14+6).2=40

64 և 15 թվերի տարբերությունը64-15=49

Լուծի՛ր:

Աշոտը սկսեց հաշվել 4-ից: Ամեն հաշված թիվը մեծ է նախորդից 3-ով՝ 4, 7, 10, …40: Քանի՞ թիվ արտասանեց Աշոտը:

 Պատ․13

Համեմատի՛ր:

458 + 30 > 152 + 30

629 – 29 < 829 – 29

748 + 40 > 628 + 40

718 – 18 > 428 – 18

Մաթեմատիկա 06.10.2022

1. Կարդա՛  դատողություններն ու գրի՛ր ճշմարիտ են, թե ՝ ոչ։

Ա․ Ցանկացած եռանիշ թիվ մեծ է ցանկացած երկնիշ թվից։ Ճշմարիտ է

Բ․ Ցանկացած միանիշ թիվ փոքր է ցանկացած երկնիշ թվից։ Ճշմարիտ է

Գ․ Ցանկացած եռանիշ թիվ մեծ է 300- ից։ Ճշմարիտ չէ

Դ․ Ցանկացած միանիշ թիվ փոքր է 20 – ից։ Ճշմարիտ է

• Գտիր անհայտ հանելին։

852 – 568 = 284                                      699 – 345 = 354

916 – 124 = 792                                       677 – 577 = 100

237 – 19 = 218                                     915 – 261 = 654

• Լուծի’ր խնդիրը։

Երբ Հայկը հարցրեց պապիկի տարիքը, պապիկն ասաց, որ իրենից մեծ է 8 անգամ։ Հայկը հաշվեց և իմացավ, որ պապիկը 56 տարեկան է։ Քանի՞ տարեկան է Հայկը։

Պատ․7

• Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։
   297 + 255 + 9 : 3 =555

               5 . 8 + 571 + 60=671

               45 : 5 + 350 + 191=550

               19 + 255 + 9 . 9=355