Գարնան գեղեցիկ օր էր։ Մի աղջիկ և մի տղա զբոսնում էին բնության մեջ։ Նրանք կանգնած էին գետի մոտ և հիանում էին ծիածանով։ Մոտակայքում կար սպիտակ նապաստակ, իսկ դաշտում արածում էին ոչխարները։

Ես կցանկանայի, որ նկարում լիներ նաև մի փոքրիկ շուն և գետում լողացող բադիկներ։ Այդպես տեսարանը ավելի ուրախ կլիներ։

Урок 1

История становления

Древнегреческая мифология возникла очень давно как попытка людей объяснить окружающий мир, природные явления и свою жизнь. У древних греков ещё не было науки в современном понимании, поэтому многие события они объясняли через деятельность богов и сверхъестественных сил.

В древнегреческой мифологии Олимп — это мир богов, который сформировался не сразу. Его становление связано с несколькими поколениями божеств и великой борьбой за власть.

Люди пытались понять, почему происходят грозы, землетрясения, смена времен года или извержения вулканов. Эти явления связывали с богами.

Древние греки задавались вопросами:

• как возник мир;
• откуда появились люди и боги;
• как устроена вселенная.

Ответы на эти вопросы появились в мифах о возникновении мира из Хаоса и о первых богах, таких как Гея и Уран.

Первые божества — зарождение мира

По древним мифам сначала существовал Хаос — бесконечная первичная пустота. Из него появились первые боги и силы природы:

• Гея — богиня Земли
• Уран — бог Неба
• Тартар — глубокая бездна
• Эрос — сила любви и притяжения

Гея и Уран стали родителями первого поколения богов — титанов.

Титаны были огромными и могущественными божествами. Самым сильным среди них был
Кронос.

Кронос сверг своего отца Урана и стал правителем мира. Однако он боялся, что его собственные дети свергнут его, поэтому проглатывал их сразу после рождения.

Жена Кроноса, Рея, спасла младшего сына — Зевса. Она спрятала его на острове Крит. Когда Зевс вырос, он заставил Кроноса вернуть проглоченных детей: Посейдона, Аида, Геру, Деметру, Гестию. Зевс и его братья начали войну против титанов. Эта война длилась десять лет и вошла в мифы как Титаномахия. В конце концов молодые боги победили титанов и заключили их в Тартар.

После победы Зевс и его союзники поселились на горе
Гора Олимп.

Так сформировалось новое поколение богов — олимпийцы. Главными среди них стали:

• Зевс — бог грома и верховный правитель
• Посейдон — бог морей
• Аид — владыка подземного мира
• Афина — богиня мудрости
• Аполлон — бог света и искусства
• Артемида — богиня охоты
• Арес — бог войны
• Афродита — богиня любви
• Гермес — посланник богов
• Гефест — бог огня и кузнечного дела

Урок 2

1. Объясните значение фразеологизмов

Объясните, что означают следующие выражения и с какими мифами они связаны.

1. Ахиллесова пята
2. Титанический труд
3. Олимпийское спокойствие
4. Нить Ариадны
5. Ящик Пандоры

2. Соедините фразеологизм и его значение

3. Вставьте фразеологизм в предложение

Выберите подходящее выражение.

1. Эта задача была для нас настоящим __________.
2. Учитель сохранял __________, даже когда в классе было шумно.
3. Логика учёного стала __________ в решении сложной задачи.
4. У каждого человека есть своя __________.

(Слова для справки: ахиллесова пята, нить Ариадны, олимпийское спокойствие, титанический труд)

4. Найдите героя мифа

Определите, с каким персонажем связан фразеологизм:

1. Ахиллесова пята — герой _________________________________.
2. Нить Ариадны — дочь царя _______________________________.
3. Ящик Пандоры — первая женщина, созданная богами _________________________________.
4. Суд Париса — царевич Парис_________________________.
5. Яблоко раздора — __________________________________ .

Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց. Լսո՞ւմ եք անուշ մի զնգոց —
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն։
Դյութում են շրթերը վարդե,
Սրտերը կրակ են ու բոց-
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց։

Հնչում են օրերը…

Հնչում են օրերը, կանչում են,
Օրերը — կարմիր ու բոսոր,
Օրերը ղողանջ ու հնչուն են,
Զնգում են՝ հրե ու հզոր։

Ու սիրտս զնգում է, զնգում է,
Թռչում է՝ կրակ է ու բոց.
Լսո՞ւմ ես սրտի իմ զնգունը,
Լսո՞ւմ ես, լսո՞ւմ ես, թե ոչ…

Կրա՛կ կա սրտիս մեջ, կրա՛կ կա,
Հրդեհ է՝ վառվում է հրկեզ.
Գալիքը կուզեմ որ արա՛գ գա —
Անդարձ է կարոտը երգիս։

Կուզեմ, որ կյանքի մեջ գալիք այն
Երգերս զնգան ու հնչեն —
Կուզեմ, որ լսե, ախ, գալիքը
Երգերս այս վառ ու հնչեղ…

«Ինչքան աշխարհը սիրես»

Ինչքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս –
Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի.
Թե ուզում ես չսուզվել ճահճուտները անհունի –
Պիտի աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս:
Այնպե՜ս արա, որ կյանքում ո՜չ մի գանգատ չիմանաս,
Խմի՜ր թախիծը հոգու, որպես հրճվանք ու գինի.
Որքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս –
Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի…

Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —

Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն:
Կյանքը — կրակ ճահիճներում՝ կա ու չկա, —
Կյանքը — ճամփորդ, սպասված հյուր, որ պետք է գա:
Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն …

Ինչքան որ հուր կա իմ սրտում — բոլորը քեզ.
Ինչքան կրակ ու վառ խնդում — բոլորը քեզ.—
Բոլո՜րը տամ ու նվիրեմ, ինձ ո՛չ մի հուր թող չմնա՝
Դո՜ւ չմրսես ձմռան ցրտում.— բոլո՜րը քեզ…

Ինչ որ լավ է՝ վառվում է ու վառում,
Ինչ որ լավ է՝ միշտ վառ կմնա.
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։
Մոխրացի՛ր արևի հրում,
Արևից թող ոչինչ չմնա, —
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։

Էլի գարուն կգա, կբացվի վարդը,
Սիրեկանը էլի յարին կմնա։
Կփոխվին տարիքը, կփոխվի մարդը,
Բլբուլի երգն էլի՛ սարին կմնա։
Ուրիշ բլբուլ կգա կմտնի բաղը,
Ուրիշ աշուղ կասե աշխարհի խաղը,
Ինչ որ ե՛ս չեմ ասե — նա՛ կասե վաղը.
Օրերը ծուխ կըլին, տարին կմնա։

Ես իմ անուշ Հայաստանի
Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բարն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։

Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։

Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։
բառարան
բարն- բերք
նաիրյան- Հայկական
անհո՜ւն- խորը
հրճվանք- ուրախություն
երկաթագիր- Երբեք չջնջվող գիր

Մի շարք բառերում ր-ից, ձայնավորից և ղ-ից հետո լսվող չ հնչյունը գրվում է ջ։

տառով։

աղջիկ

ողջ

չղջիկ

առաջ մեջք

աջ վայրէջք

արջ

թրջել

վերջ

Մյուս բոլոր դեպքերում ջ–ի և չ–ի գրությունն ու արտասանությունը

համապատասխանում են՝ անուրջ, գեղջուկ, եղջյուր, էջ, կամուրջ, միջատ, աչք,

դարչին, զեղչ, կտրիչ, ոչխար, Սոչի, փուչ։

Ճ-ի գրությունն ու արտասանությունը միշտ համապատասխանում են՝ ալոճ,

աճ, գաճաճ, գոճի, խոճկոր, կտրիճ, ճանճ և այլն։

1. Ընդգծի՛ր տասը բառ, որոնցում ջտառն արտասանվում էջ՝

հաջողություն, խոխոջյուն, անշեջ, մարմաջ, արջ, մրջյուն, աջահամբույր, աջակողմյան, միջանցք, հրշեջ, միջոց, մղձավանջ, Իջևան, կամուրջ, վայրէջք, առաջարկություն, դաջվածք։

2. Բաց թողած տեղերում լրացրու՛ ջ, ճ, չ տառերը՝

ա) առաջին, ակնակապիճ, առնչություն, արջուկ, առողջություն, աղճատել, ալոճենի, աղջամուղջ, արջաբույն, գերաճ, աճպարար, բաղարջ, գոջի, այծեղջյուր, բաճկոն, գրչատուփ,

բ) անաչառ, բվեճ, դաջել, գաղթօջախ, եղջերու, միջատ, գաղջ, անրջել, երկարաճիտ, շուրջպար, հախճապակի, երջանկություն, ընչացք, Էջմիածին, ողջրույն, հեճուկս, թրչել, թարթիչ։

3. Օգտվելով հոմանիշների բառարանից՝ գրի՛ր տրված բառերին իմաստով մոտ մեկական բառ, որոնցում լինի ջ կամ չ տառը՝

դև – Չարք, թաց – գեջ,

դուստր – աղջիկ, խնդրել – աղաչել, ծիտ – Թռչուն, հիանալ – սքանչանալ, իրազեկ – քաջածանոթ, սին – փուչ,

իսկույն – անմիջապես, համբույր – պաչիկ, թիկունք – մեջք, մթին – աղջամուղջ, խանգարել – խոչնդոտել։

Օրինակ՝ ղեկավար – կառավարիչ։

4. Բաղադրյալ բառերը բաժանի՛ր բաղադրիչների՝ վերականգնելով արմատի

կամ ածանցի անհնչյունափոխ

ձևերը՝ անմիջապես, միջանցք, վերջնագիծ,

շրջապատ, միջավայր,

ողջամիտ, առաջնորդել, շուրջերկրյա,

առաջադիմություն։

անմիջապես – ան + մեջ + ա + պես

միջանցք – մեջ + անցք

վերջնագիծ – վերջին + ա + գիծ

շրջապատ – շուրջ + ա + պատ

միջավայր – մեջ + ա + վայր

ողջամիտ – ողջ + ա + միտք

առաջնորդել – առաջնորդ + ել

շուրջերկրյա – շուրջ + երկիր + յա

առաջադիմություն – առաջ + ա + դեմ + ություն

5. Կազմի՛ր նախադասություններ հետևյալ բառակապակցություններով՝

անզիջում բնավորություն, անաչառ ուսուցիչ, զղջալ արարքի համար, վաղորդյան աղջամուղջ, խառնիճաղանջ ամբոխ։

Նա ուներ անզիջում բնավորություն և միշտ պաշտպանում էր իր սկզբունքները։

Մեր դպրոցի տնօրենը անաչառ ուսուցիչ էր և բոլոր աշակերտներին հավասար էր վերաբերվում։

Նա սկսեց զղջալ արարքի համար, երբ հասկացավ, որ վիրավորել է իր ընկերոջը։

Վաղորդյան աղջամուղջին քաղաքը դեռ խաղաղ ու լուռ էր թվում։

Տոնի ժամանակ հրապարակում հավաքվել էր խառնիճաղանջ ամբոխ, և դժվար էր հասկանալ, թե ով որտեղից էր եկել։

6. Կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր արձակ, բարձր փորձ, դարձ, համ-, ել, անոթ,

-ություն, շուրջ, փոխ-, տարի, -ուրդ, գիր, դիր, առու, հեր, լայն, -անք,

ընդ-, բաց-, ձայն, -վածարմատների և ածանցների միացումով։

արձակագիր, արձակել, արձակուրդ, արձակագիր, բարձրություն, փորձություն, փորձանոթ, փորձանք, բարձրադիր, բարձրաձայն, համաձայն, շրջադարձ, շրջել, փոխադարձ, տարեդարձ, տարեգիր, գրություն, փոխել, գրել, գրուցյում, դրություն, հերարձակ, լայնարձակ, լայնությոըն, ընդարձան, բացարձակ, ձայնարձակ, ձայնագիր։

Այն սովորական կոտորակը, որի հայտարարը մեկից տարբեր կարգային միավոր է, կոչվում է տասնորդական կոտորակ։ Տասնորդական կոտորակներ են, օրինակ 25/10 , -46/100, 9/1000

Այն դրական տասնոnրդական կոտորակը, որի համարիչը 1 է, կոչվում է համակարգային տասնորդական կոտորակ։ Ամենամեծ համակարգային տասնորդական կոտորակը 1/10 -ն է:

Ինչպես որ կարգային միավորների միջոցով գրի են առնվում բնական թվերը, այդպես էլ տասնորդական կոտորակները գրի են առնվում կարգային միավորների և համակարգային տասնորդական կոտորակների միջոցով։ Տեսե՛ք, օրինակ՝

37100=30+7100=30100+7100=3×10100+7×1100=3110+71100

Առաջադրանքներ

1.Տրված կոտորակներից որո՞նք են տասնորդական.

37100,79 ,-1210, 10100, -67,981000,37100,56,105

37/100, -12/10, 10/100, 98/1000, 37/100։

2. Կոտորակի համարիչը գրի առնելով որպես կարգային գումարելիների գումար՝ կոտորակը ներկայացրե՛ք բնական թվով բազմապատկված համակարգային տասնորդական կոտորակների գումարի տեսքով.

18100=1×10000+8×1000+1×100

981000=9×100000+8×10000+1×1000

67810=6×10000+7×1000+8×100+1×10

81100=8×10000+1×1000+1×100

5811000=5×1000000+8×100000+1×10000+1×1000

76100=7×10000+6×1000+1×100

4121000= 4×1000000+1×100000+2×10000+1×1000

3. Արտահայտությունը գրե՛ք տասնորդական կոտորակի տեսքով.

30+610=36/10

100+10+1100+110=111/10

5×100+4×10+2×110=542/10

2×100+3×11000=203/1000

6×110+9×1100+7×11000=697/1000

4. Առանձնացրե՛ք տասնորդական կոտորակի կոտորակային մասը.

3984100=3984/100

711210=7112/10

5922100=5922/100

897881000=89788/1000

520010=5200/10

5. . Լուծե՛ք հավասարումը.

a) X+153=8
X=8-153
X=-145
b) X+54=94
X=94-54
X=40
c)X- 137=147
X=147+137
X=284
d)X- 53= 73
X=73+53
X=126

6. Գտե՛ք անհավասարման լուծումը

a) -5<-4<0

b) -10<-9<-2

c)0<1<313

d)-1<0<215

Համարիչում ստորակետով աջից անջատենք այնքան թվանշան, քանի զրո որ կա հայտարարում։ Ստացված գրառումը կլինի այդ տասնորդական կոտորակի դիրքային գրառումը։

Օրինակ` 67410=67,4   -87365100=-873,65   73100=0,73

Տասնորդական կոտորակների դիրքային գրառման մեջ ստորակետից առաջ գրված թիվը կոչվում է տասնորդական կոտորակի ամբողջ մաս, իսկ ստորակետից հետո գրված թիվը՝ նրա կոտորակային մաս։ Դրական տասնորդական կոտորակի դիրքային գրառման մեջ թվանշանի զբաղեցրած տեղը կոչվում է կարգ:

 Առաջադրանքներ

1. Դիրքային գրառումով գրե՛ք տասնորդական կոտորակը. 

674/10=67,4

7332/100=73,32

5889/1000=5,889

83/100=0,83

7112/1000=7,112

7/100=0,07

513/1000=0,513

78/1000=0,78

2.Տասնորդական կոտորակը գրե՛ք սովորական կոտորակի տեսքով. 

ա) 3,87=3/100

գ) 137,56=137/100

 ե) 1,001=1/1000

 է) 3,5978=3/10000

 բ) 16,99=16/100

 դ) 0,003=0/1000

 զ) 37,1=37/10

 ը) 74,0938=74/10000

3. Կատարե՛ք գործողությունները. 

ա) 501760 ։ 448 + 8981 ⋅ 65=656 565

4. 10, 11, 25, 39, 45, 100, 200, 205, 397 թվերից առանձնացրե՛ք այն թվերը, որոնք բաժանվում են 5‐ի։
10, 25, 45, 100, 200, 205

5. Մարդու քայլի երկարությունը  34 մ է։ Որքա՞ն է այն ճանապարհի երկարությունը, որն անցնելու համար նա պիտի անի միլիոն քայլ։6. Ուղղանկյունանիստի կողերի երկարություններն են՝ 2 սմ, 13սմ և 6 սմ։ Գտե՛ք նրա ծավալը։
34 000 000 մ
156 սմ³