Ալինա Աբրահամյանի բլոգ 6.3 դասարան

Եգիպտոսի Մայրցամաքի

հիմնական մասը Աֆրիկայում

Սինայի թերակղզին Ասիայում

իսկ Եգիպտական բուրգերը ամուրեն սար

• փարավոնի մարմինը պահել
• նրա գանձերը և իրերը թաքցնել
• ցույց տալ փարավոնի ուժն ու հարստությունը
• օգնել, ըստ նրանց հավատքի, անցնել «հետմահու կյանք»

Եգիպտոս հին աշխարհի ամենահայտնի քաղաքակրթություններից մեկն է։ Այն հայտնի է իր փարավոններով, հսկայական բուրգերով և պատմական հուշարձաններով։

Գիզայի Սֆինքս հսկայական արձան է՝ մարդու գլխով և առյուծի մարմնով։ Այն կառուցվել է հազարավոր տարիներ առաջ և համարվում է Եգիպտոսի խորհրդանիշներից մեկը։

Գիզայի բուրգեր կառուցվել են որպես փարավոնների դամբարաններ։ Ամենահայտնին Քեոփսի մեծ բուրգն է, որը հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից միակ պահպանվածն է։

Եգիպտոսի ներկայիս մայրաքաղաքը Կահիրե քաղաքն է։ Այն մեծ և մարդաշատ քաղաք է, որտեղ գտնվում են բազմաթիվ թանգարաններ և պատմական վայրեր։ Հին ժամանակներում կարևոր մայրաքաղաքներ են եղել նաև Թեբե և Ալեքսանդրիա քաղաքները։


խաղ վիկտորինա

խաղ վիկտորինա

Մենք ընկալում ենք տարբեր ձայներ՝ առվակների կարկաչը, տերևների սվսվոցը, մարդկանց և երաժշտական գործիքների ձայները: Ձայնի աղբյուր են տարբեր մարմինների կամ նրանց որոշ մասերի տատանումները:
Մինչև 17 Հց հաճախությամբ տատանումների առաջացրած ձայնը կոչվում է ինֆրաձայն, իսկ 20 հազար հերցից բարձր հաճախությամբ տատանումների առաջացրած ձայնը՝ ուլտրաձայն (գերձայն):
Մարդու ականջը որպես ձայն ընկալում է միայն այն տատանումները, որոնց հաճախությունն ընկած է 16-20000 հերցի սահմաններում: Այդպիսի տատանումները կոչվում են լսելի (ակուստիկ) տատանումներ:

Մարդիկ և կենդանիները շրջապատի մասին տեղեկատվություն ստանում են ոչ միայն տեսողության, այլ նաև լսողության միջոցով: Աշխարհը լի է տարատեսակ ձայներով:

Օրինակ՝
Մենք լսում ենք մարդկանց ձայնը, թռչունների ծլվլոցը, միջատների տզզոցը, երաժշտական նվագարանների ձայները, մեքենաների աղմուկը, ամպերի որոտը և այլն:
Համարյա բոլոր կենդանիներն օժտված են ձայն արձակելու և շրջապատից ձայներ ընկալելու ունակությամբ։ Ի տարբերություն կենդանիների` մարդը կարողանում է խոսել, ինչը եզակի հնարավորություն է ստեղծում մարդկանց` հաղորդակցվելու միմյանց հետ:
Դիտումները ցույց են տալիս, որ ձայնի առաջացումը սերտորեն կապված է տատանումների հետ:
Ձայնի աղբյուր են տարբեր մարմինների կամ նրանց մասերի տատանումները։
Նվագարանի լարը սովորական պայմաններում ձայն չի արձակում, սակայն բավական է ստիպել, որ լարը տատանվի, և մենք անմիջապես ձայն ենք լսում:
Որոշակի հաճախության մաքուր ձայն կարելի է ստանալ կամերտոն կոչվող սարքի միջոցով: 
Կամերտոնի արձակած ձայնը պայմանավորված է տատանումներով, որոնք առաջանում են այդ սարքին մուրճով հարվածելիս:

Օրինակ՝
Մեղվի կամ մոծակի արձակած ձայնը պայմանավորված է նրանց թևիկների տատանումներով, մարդու ձայնը` ձայնալարերի տատանումներով և այլն:
Ձայնը բնութագրվում է տատանումների հաճախությամբ:
Հաճախությունը մեկ վայրկյանում կատարվող տատանումների թիվն է, չափվում է հերցերով (1 Հց):
Ոչ բոլոր տատանումներն են լսելի մարդուն: Մարդու ականջը որպես ձայն ընկալում է այն տատանումները, որոնց հաճախությունն ընկած է 16-ից մինչև 20000 Հց տիրույթում:
16-ից մինչև 20000 Հց տիրույթի տատանումները կոչվում են լսելի (ակուստիկ) տատանումներ։
16 Հց-ից փոքր հաճախությամբ ձայնն անվանում են ենթաձայն, իսկ 20000 Հց-ից մեծ հաճախությամբ ձայնը` անդրաձայն:

Ենթաձայնը և անդրաձայնը մարդու ականջը չի ընկալում:

Հարցեր՝
1. Ինչպե՞ս է առաջանում ձայնը: Նկարագրե՛ք ձայնի առաջացման որևէ օրինակ:
2. Մատը թեթևակի հպե՛ք ձեր կոկորդին և խոսե՛ք: Նկարագրե՛ք, թե ինչ եք զգում այդ պահին:
3. Որսորդները իրենց ականջը հաճախ հպում են հողին: Ինչու՞:
4. Մատիտով հարվածե՛ք ապակե բաժակին և նրա շուրթին հպե՛ք թելից կախված թեթև գնդիկը: Ի՞նչ եք լսում և տեսնում:

Առաջադրանքներ

Մաս 1
0.5x + 1.2 = 3.7 x = 5
1.4x — 2.8 = 4.2 x = 5
0.2x + 0.8 = 2.0 x = 6
4.5 — 0.5x = 2.5 x = 4
1.2x + 3.6 = 7.2 x = 3
0.8x — 1.6 = 4.8 x = 8
2.5x + 5.5 = 15.5 x = 4
3.2x — 6.4 = 0 x = 2
0.1x + 0.9 = 1.5 x = 6
5.6 — 1.4x = 2.8 x = 2

Մաս 2
1.5x — 2.4 = 0.5x + 4.6 x = 7
2.8x + 1.2 = 1.3x + 5.7 x = 3
0.6x — 0.9 = 0.2x + 1.5 x = 6
3.5x + 2.1 = 1.5x + 8.1 x = 3
4.2x — 3.3 = 2.2x + 6.7 x = 5
0.7x + 1.4 = 1.2x — 0.6 x = 4
2.5x — 4.5 = 0.5x + 7.5 x = 6
1.8x + 3.2 = 0.8x + 9.2 x = 6
5.5x — 11 = 3.3x + 2.2 x = 6
0.4x + 1.8 = 0.9x — 0.7 x = 5

Մաս 3
0.2(x + 5) = 2.4 x = 7
0.5(x — 4) = 1.5 x = 7
1.2(2x + 1) = 4.8 x = 1.5
0.4(x — 3) = 0.2x + 1.2 x = 9
2.5(x + 2) = 1.5x + 9 x = 4
0.3(4x — 2) = 0.6x + 1.8 x = 3
1.5(x + 10) = 4.5x — 15 x = 10
0.8(x — 5) + 1.2 = 2.8 x = 6
2(0.5x + 1.2) = 3.4 x = 1
0.1(10x — 5) = 0.5x + 2 x = 5

Մաս 4
1.2x + 0.8x — 2.5 = 4.5 x = 3.5
4.5 — (0.5x + 1.5) = 1.5 x = 2
0.6(x + 2) + 0.4(x — 1) = 5.6 x = 6
2.2x — (0.2x + 3) = 1.8x + 1 x = 5
0.5(4x — 8) + 1.5 = 0.5x + 6 x = 4
10 — 2.5(x — 2) = 5 x = 6
0.25x + 0.75x + 1.5 = 4.5 x = 3
1.5x — 0.5(x + 4) = 2.5 x = 4.5
3.6x — 1.2(x + 2) = 4.8 x = 4
0.9(x + 1) — 0.3(2x — 1) = 2 x = 3

Բլոկ 1
4x + 7 = 31 x = 6
3x — 10 = 14 x = 8
8x + 2 = 50 x = 6
12 — 2x = 6 x = 3
5x + 15 = 40 x = 5
9x — 20 = 7 x = 3
2x + 18 = 40 x = 11
15 — 3x = 0 x = 5
7x + 1 = 50 x = 7
10x — 45 = 55 x = 10
6x + 4 = 28 x = 4
11x — 11 = 99 x = 10
20 — 4x = 4 x = 4
3x + 25 = 100 x = 25
8x — 8 = 56 x = 8

Բլոկ 2
5x — 3 = 2x + 12 x = 5
7x + 4 = 3x + 24 x = 5
10x — 8 = 6x + 12 x = 5
4x + 15 = x + 30 x = 5
9x — 5 = 5x + 15 x = 5
2x — 10 = 5x — 25 x = 5
8x + 2 = 12x — 18 x = 5
6x — 7 = 2x + 13 x = 5
3x + 20 = x + 40 x = 10
11x — 4 = 7x + 20 x = 6
-2x + 10 = 2x — 10 x = 5
5x — 12 = -x + 18 x = 5
4x + 6 = -2x + 24 x = 3
15 — x = 2x — 6 x = 7
8x — 30 = 2x + 12 x = 7

Բլոկ 3
2(x + 5) = 24 x = 7
3(x — 4) = 18 x = 10
4(2x + 1) = 36 x = 4
5(x — 3) = 2x + 6 x = 4
2(3x — 5) = 4x + 10 x = 5
3(2x + 2) = 2(x + 15) x = 6
4(x — 2) = 2(x + 6) x = 10
10(x + 1) = 5(x + 7) x = 6
6(x — 1) = 4(x + 2) x = 5
2(x + 8) — 4 = 20 x = 6
5(x + 2) + 3x = 42 x = 4
7(x — 1) = 5(x + 3) x = 4
3(4x — 2) = 6x + 12 x = 3
20 — (x + 5) = 10 x = 5
4x + (x — 2) = 23 x = 5

Բլոկ 4
12 + 2(x + 3) = 28 x = 5
3x — (x — 4) = 16 x = 6
5(2x — 4) = 8x + 4 x = 4
2(x + 10) = 4(x + 2) x = 8
15 — 2(x — 3) = 11 x = 5
3x + 4 + 2x = 24 x = 4
10x — 5 — 3x = 30 x = 5
2(x + 3) + 3(x + 1) = 24 x = 3
5(x — 2) — 2(x — 1) = 10 x = 4
8x — (3x + 5) = 20 x = 5
4(2x + 3) — 10 = 26 x = 2
100 — 5(x + 2) = 60 x = 6
2x + 3x + 4x = 81 x = 9
18 — 2x = x + 3 x = 5
7x — 14 = 2(x + 3) + 5 x = 4

Ուշադի՛ր կարդա առակը։

Մի անգամ Ուսուցիչն աշակերտներին հարցնում է.
– Ինչո՞ւ են մարդիկ վեճերի ժամանակ բարձրացնում ձայնը:
– Երևի նրանք կորցնում են իրենց հոգու խաղաղությունը,- ենթադրեց աշակերտներից մեկը:
– Բայց ինչո՞ւ ձայն բարձրացնել, եթե մյուս մարդը կանգնած է կողքիդ,- կրկին պնդեց Ուսուցիչը:

Աշակերտները շփոթված թոթվեցին ուսերը: Ակնհայտ էր, որ այդ մասին նրանք չեն մտածել: Այդ ժամանակ Ուսուցիչն ասաց.

– Երբ մարդիկ վիճում են, և նրանց միջև դժգոհությունը մեծանում է, նրանց սրտերը հեռանում են միմյանցից, ու դրա հետ միասին՝ հեռանում են նաև նրանց հոգիները, և որպեսզի միմյանց լսեն, նրանք ստիպված բարձրացնում են ձայնը: Եվ ինչքան նրանց բարկությունն ու չարությունը մեծ է, այնքան բարձր են նրանք գոռում: Իսկ երբ մարդիկ սիրահարված են լինում, նրանք ձայն չեն բարձրացնում, այլ շատ ցածր են խոսում, քանի որ նրանց սրտերը շատ մոտ են գտնվում իրար, իսկ նրանց միջև եղած հեռավորությունը ջնջվում է: Իսկ երբ մարդկանց սերն է իշխում, նրանք անգամ չեն խոսում, շշնջում են, իսկ երբեմն էլ ոչ մի բառ պետք չի լինում միմյանց հասկանալու համար. նրանց աչքերն ամեն ինչ ասում են: Մի մոռացեք, որ վեճերը ձեզ հեռացնում են միմյանցից, իսկ բարձր արտաբերված խոսքերն այդ հեռավորությունը մեծացնում են մի քանի անգամ: Մի չարաշահեք այն, քանի որ կգա մի օր, երբ այդ հեռավորությունն այնքան մեծ կլինի, որ հետդարձի ճանապարհն այլևս չեք գտնի:

Ինչո՞ւ են մարդիկ վիճում՝ ըստ առակի։

Ինչո՞ւ են մարդիկ վիճում քո կարծիքով։

Շարունակի՛ր մտքերը։

Իմաստուն ուսուցիչը նա է, ով․․․

Իմաստուն աշակերտը նա է, ով․․․

Մարդիկ վիճում են, երբ․․․

Մարդիկ բղավում են, երբ․․․

Մարդիկ չարանում են, երբ․․․

Երբ մարդկանց սերն է իշխում․․․

Քո կարծիքով ի՞նչն է մարդկանց ամենաշատը հեռացնում իրարից։

Կատարի՛ր ինքնաստուգումը։

1. Թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով. – 7, 21, 0, – 40, – 6, 28, 30, – 2
-40,-7,-6,-2,0,21,28,30

2. Թվերը դասավորե՛ք նվազման կարգով. 50, – 37, 88, 29, – 67, – 33, – 18
88,50,29,-18,-33,-37,-67

3. A կետից դեպի B կետն է ուղևորվել բեռնանավը, որի արագությունը 8 կմ/ժ է։ 8 ժ հետո նույն երթուղիով ուղևորվել է շոգենավը, որի արագությունը 24 կմ/ժ է։ Որքա՞ն է A և B կետերի հեռավորությունը, եթե շոգենավը B կետն է հասել բեռնանավից 16 ժ շուտ:
192

04. Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

 ա) -9 + 8 = –1

 դ) -3 + 7 = –11

 է) 5 + -2 = 3

բ) –3 + -18 = –6

 ե) -12 + 2 = –10

 ը) 25 + -11 = 20

գ) –8 + -2 = –10,

զ) -5 + 20 = 9

թ) –5 + -6 = –11

5. Կատարե՛ք հանում.

ա) 34–(–7)=41

գ) 101 – (–8)=-23

 ե) 29 – (–11)=109

 է) –70 – (–14)=17

 բ) –48–(–25)=40

 դ) –17 – (–34)=-50

 զ) –52 – (–2)=-56

 ը) 82 – (–3)=85

6. Գտե՛ք գումարը.

ա) (–11) + (–2) + 6 + 5 + (–7)=-9

 գ) 22 + (–14) + (–30) + (–15) + 19=-36

 բ) 8 + 14 + (–21) + (–36) + (–1)=-18

7.Կատարե՛ք գումարում.

 ա) 3,82 + 41,705=45,525

 գ) 8,903 + 152,9=5,721

ե) 5,51 + 6,36=161,803

 բ) 0,921 + 4,8=1119,69,32

 դ) 0,0032 + 1119,69=11,87=p]

8. Լուծե՛ք հավասարումը.

 ա) 1– 0,99 = 0,01

 գ) 15 – 8,64 = 0

 ե) 8,64 – 0,3 = 1

 բ) 4,52 = 20,75 – 10,48

 դ) 20,3 = 1,3 – 0,45

 զ) 17,4 = 28,6 – 11,2

9. Գնել են կոնֆետի 12 մեծ և փոքր տուփեր։ Մեծ տուփի կոնֆետների զանգվածը 800 գ է, իսկ փոքրինը՝ 500 գ։ Կոնֆետների ընդհանուր զանգվածը 6 կգ 900 գ է։ Քանի՞ մեծ և քանի՞ փոքր տուփ կոնֆետ են գնել։
3 մեծ, 9 փոքր

10. Տրված են երկու շրջանագծեր՝ O և O՛ կենտրոններով (տե՛ս նկ. 2) և համապատասխանաբար 56 սմ և 72 սմ շառավիղներով։ Գտե՛ք AOBO՛ քառանկյան պարագիծը։

Անձնանիշ են միայն անձ ցույց տվող գոյականները, oրինակ՝ մարդ, աղջիկ, այդ թվում՝

• անձնանուններ, oրինակ՝  Հովհաննես Թումանյան
• մասնագիտություն, զբաղմունք՝ oրինակ՝ դերասան, որսորդ, տնտեսուհի:

Իրանիշ են այն գոյականները, որոնք ցույց են տալիս՝

• իրեր, oրինակ՝  պատ, աթոռ, ծաղիկ
•  կենդանիներ, oրինակ՝ արջ, կրիա,
• երևույթներ (ընդ որում, երևույթ ցույց տվող բառերը ոչ շոշափելի առարկաներն են),  oրինակ՝  սեր, ամպրոպ և այլն:

Կատարիր առաջադրանքները:

1. Առանձնացրեք գոյականները:

Խիզախ, բարի, բարեկամական, շքեղ, գարուն, գարնանային, արևոտ, արև, երկար, ծաղիկ, ջինջ, վազել, բուրավետ, մեծ, ժամացույց, թրթռալ, թիավարել, ջուր, ջրոտ, ուրախ, ջրել, սար, մարդ, գնալ, ծաղկավետ, հրաշալի, երեխա, լողալ,վազվզել, մաքուր, նավաստի, օձ,ճկուն, սողալ, իջնել, ամպ, բացվել, չխկչխկալ, սև, ինքնաթիռ, առվակ, պայծառ, գոռգոռալ,  բարձրանալ, սպիտակ, թիթեռ, պահակ, նավակ, գաղտնի, պահել, ոսկեզօծել, երկաթյա:

2. Առանձնացրեք անձնանիշ գոյականները:

Մարդ, սեղան, պատուհան, կրիա, որսորդ, աթոռ, մայր, դուստր, գիրք, երջանկություն, երազանք, Աշոտ, վարդ:

3.Գրեք գոյականների թիվը, ապա տեսակը՝ իրանիշ են, թե անձնանիշ:

Մահճակալից-եզակի
Տաբատով-եզակի
Ոտքերին-հոգնակի
Բերանում- եզակի
Սենյակի-եզակի
Պատերի-հոգնակի
Մորը-եզակի
Քեռակնոջ-եզակի
Նամակով-եզակի
Խոսքերից-հոգնակի